De feiten kennen we nu. De meningen liggen ook aardig vast. Wat valt dan nog over de koningin en (over) haar (uitspraak betreffende de) hoofddoek te schrijven?
Toch wel iets. In de discussie is namelijk het onderscheid tussen publieke en private ruimte niet meegewogen. Doe je dit wel, dan wordt het toch heel anders.
Een gebedshuis is een private ruimte, ook al hebben buitenstaanders daar meestal toegang. Dat betekent dat je je aan de regels houdt. Als ik in de vakantie een Rooms-Katholieke kerk binnenloop, zet ik mijn pet af – als ik er tenminste aan denk. Over die regel heb ik wel mijn mening. Het is een gegroeide gewoonte, want als ik in een synagoge kom, moet ik juist mijn hoofd bedekken. Het is maar hoe de gewoonte is gegroeid. In het laatste geval is de gewoonte ontstaan op grond van het verhaal over Mozes bij de brandende struik. Wilders weet dit ook, want als hij in een synagoge een lezing houdt, zoals vorig jaar in New York, heeft ook hij een keppeltje op.
Er zijn wel verschillen, bij islamieten en rooms-katholieke christenen is de ruimte heilig, bij joden is dit niet het geval. Zij kennen geen heilige plaatsen. Bij hen is de ruimte geheiligd wegens de aanwezigheid van de Torarollen. Die zijn als Woorden van JHWH geheiligd. Dek je de rollen extra af, dan mogen mensen rustig zonder hoofdbedekking in een synagoge rondlopen. Ook buiten de synagoge lopen trouwens soms joden met een keppeltje. De achtergrond daarvan ken ik eigenlijk niet. is de publieke ruimte als schepping van JHWH geheiligd in hun ogen?
Bij islamieten is de ruimte heilig. Dat is een groot verschil in opvatting. Zij kennen heilige plaatsen, zoals Mekka en dus ook alle moskeeën. Waarom zij de Tempelberg als heilige plaats beschouwen, is voor mij trouwens onbegrijpelijk. Mohammed heefter nooit een voet gezet, zoals in Mekka en Medina. Dat er nu een moskee staat, maakt de hele omgeving nog niet heilig. Als in Nederland dezelfde pretenties zouden gelden voor de omgeving van moskeeën, zou dat problemen opleveren. In Jeruzalem is dit trouwens ook helaas het geval.
Goed, wij accepteren dat wij in gebedshuizen de regels van de daar gevestigde religie volgen. Dat deed Beatrix en dat deed Wilders. Hij moet dus daarover zijn mond houden. Hij heeft boter op zijn hoofd.
Anders is het in de publieke ruimte. Wie daar loopt, moet zich alleen aan de gangbare en de gemeentelijke en landelijke voorschriften houden. In Utrecht was het vroeger – misschien nu nog wel – verboden om een masker te dragen, want dat belemmerde het herkennen en onthouden van personen en kon de criminaliteit bevorderen. Daarom begrijp ik niet waarom we het dragen van een boerka accepteren. Dit geldt voor mannen en voor vrouwen. Kleding is een kwestie van persoonlijke integriteit, waarin je mensen niet iets mag voorschrijven of verbieden, tenzij de persoon in botsing komt met de regels van openbare zedelijkheid. In Nederland gebeurt dit dan ook niet. maar in landen met een overheersende islamitische identiteit ligt dit anders. Voor mannen gelden geen kledingvoorschriften, maar voor vrouwen wel. Alleen dit feit is al discriminerend. Vrouwen moeten een hoofddoek dragen en in sommige landen, zoals Pakistan, Afghanistan en Iran, nog veel meer. Vrouwen worden dus gediscrimineerd op grond van kledingvoorschriften. We kunnen dan ook terecht van onderwerping van vrouwen spreken. In Nederland ligt dit natuurlijk weer anders. Sommige vrouwen dragen uit vrije keus een hoofddoek, anderen worden door bijvoorbeeld hun echtgenoten hiertoe gedwongen. In dat geval is er ook bij ons sprake van onderwerping van vrouwen. Wij moeten dus niet in navolging van Wilders het dragen van hoofddoeken willen verbieden, maar wij zouden heel goed kunnen nagaan in welk geval er geen sprake is van vrije keus. In dat geval is de man of de godsdienst strafbaar.
Terug naar ons aller Beatrix. Dat zij in een moskee haar hoofd bedekt, is een kwestie van goede manieren. Maar zij moet niet poneren dat de vrouw niet onderdrukt wordt, als zij verplicht wordt tot het dragen van een hoofddoek in de publieke ruimte. Ze zit er helemaal naast.
Mark Rutte zit nu met het probleem hoe met deze uitspraak, waarin discriminatie van vrouwen wordt verdedigd, om te gaan. Hij zal Beatrix moeten afvallen, hoe dan ook. Doet hij dit niet, dan verdedigt hij evenzeer de discriminatie van vrouwen. Het wordt een pijnlijke kwestie. Beatrix heeft zich een ronduit politieke uitspraak veroorloofd, die er ook nog eens naast zit. Onze volksvertegenwoordigers mogen haar in het parlement niet daarop onder kritiek stellen. Rutte is verantwoordelijk en daar zal hij het heel moeilijk mee hebben.